Τέσσερις μπάντες κάλεσαν την άνοιξη να πάει να τη φιλέψουν

Η απόσταση από τη χούντα και η αποσύνδεση του κλαρίνου και της παράδοσης από τα χουντικά πανηγύρια. Η δουλειά σπουδαίων συνθετών και τραγουδοποιών που αγάπησαν το δημοτικό τραγούδι και ενέταξαν τις επιρροές τους στα δικά τους μουσικά σύμπαντα, επηρεάζοντας με τη σειρά τους άλλους, νεότερους. Η εξαιρετική μουσική παιδεία που παρείχαν και παρέχουν τα Μουσικά Σχολεία βγάζοντας στον κόσμο εξαιρετικούς ακροατές και στη μουσική σκηνή εξαιρετικούς δεξιοτέχνες. Το έθος της μουσικής στον δρόμο, που έχει λειτουργήσει ως αδιαμεσολάβητη γνωριμία με εξαιρετικά ταλέντα. Και ο κοσμοπολιτισμός των νεότερων γενεών, που μπορούν να ανακαλύπτουν ευκολότερα τα παραδοσιακά ακούσματα όχι μόνον της χώρας μας αλλά και των γειτόνων, των βαλκανικών, των μεσογειακών χωρών και τελικά όλου του κόσμου.

Ολα αυτά συνέτειναν προφανώς για να υπάρξει, τουλάχιστον την τελευταία 15ετία, μια άνθηση του παραδοσιακού τραγουδιού, παιγμένου ή διασκευασμένου από ανοιχτόμυαλες νεανικές μπάντες ανθρώπων που ερευνούν σκοπούς και παιξίματα, τολμούν νέες αναγνώσεις και προτείνουν παραδοσιακά ρεπερτόρια με ροκ σκηνικούς όρους, ευρύ μουσικό πνεύμα, δεξιοτεχνία και ταλέντο. Και βέβαια συναντούν ή φτιάχνουν ένα καινούργιο, ευρύτατο ακροατήριο που με τη σειρά του ψάχνει αυτό το ρεπερτόριο, προσέχει τη δημοτική ποίηση, ακούει τους ρυθμούς κι όλα αυτά με όρους επικοινωνίας και όχι ακαδημαϊκής αποστασιοποίησης.

Σε τέτοιους μουσικούς και σε τέτοιο κοινό απευθύνεται η αυριανή (17/5, από τις 19.00) συναυλία (ή μάλλον καλύτερα open-air μουσικό γλέντι) του Φεστιβάλ «Αχός», υπαιθρίως, στον πολυχώρο ΠΛΥΦΑ (Κορυτσάς 39, στον χώρο των πρώην Πλεκτηρίων-Υφαντηρίων Αθηνών στον Βοτανικό). Τέσσερις τέτοιες μπάντες-μουσικές κολεκτίβες συστεγάζονται κάτω από την κοινή τους αγάπη για τη μουσική παράδοση: Οι Banda Entopica, που άθελά τους πρωταγωνίστησαν τον περσινό Δεκέμβριο σε ένα εξωφρενικό περιστατικό στη Φλώρινα, όταν ο δήμαρχος παρεξήγησε το ρεπερτόριό τους επειδή τραγούδησαν ένα σλαβόφωνο και διέκοψε με το «έτσι θέλω» τη συναυλία τους. Κι ακόμα, η Sourloulou Band, τα Kideria ή Κιντέρια και οι Laska ή Λάσκα. Σε όλους αυτούς τους μουσικούς κάναμε μερικές ερωτήσεις διερευνώντας τον τρόπο της μουσικής τους σκέψης. Ιδού:

info: Κυριακή 17 Μάη, Πόρτες: 18.00 / Εναρξη: 19.00, Είσοδος: 10€ (Early Bird) / 13€ (Προπώληση) / 16€ (Ταμείο), ΠΛΥΦΑ, Κορυτσάς 39, Βοτανικός, Αθήνα

SOURLOULOU BAND

«Κρατάμε την αίσθηση της κοινότητας»

● Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι οι δικές σας γενιές έχουν απενοχοποιήσει τη σχέση τους με την παράδοση ενώ παλαιότερα π.χ. το κλαρίνο κι από μόνο του λειτουργούσε για κάποιους αποτρεπτικά;

Η προηγούμενη γενιά από εμάς, οι άνθρωποι οι οποίοι έζησαν ως έφηβοι και νέοι την περίοδο της χούντας, είχαν βιώσει τη σύνδεση της δημοτικής παραδοσιακής μουσικής και ειδικά του κλαρίνου με το καθεστώς. Η χούντα επιχείρησε να ταυτιστεί με το τρίπτυχο «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών», προβάλλοντας τη δημοτική μουσική (με το κλαρίνο ως κυρίαρχο όργανο) ως την «καθαρή» ελληνική μουσική, σε αντίθεση με το λαϊκό τραγούδι που θεωρούνταν πιο «αστικό» ή «ανατολίτικο». Τις δεκαετίες που πέρασαν μεγάλα ονόματα της έντεχνης και λαϊκής σκηνής πάντρεψαν τα είδη αυτά δημιουργώντας το δικό τους ύφος. Ο Παπάζογλου και μετέπειτα ο Θανάσης έφεραν αυτούς τους ήχους και μουσικούς δρόμους στα αυτιά μας με τέτοια αυθεντικότητα που το παλαιότερο βίωμα ξεθώριασε. Η σημερινή γενιά γλεντάει με κλαρινόφωνο ροκ όπως λένε και οι φίλοι μας στη «Βουκολική Διαταραχή» και με σόλο σε δρόμους χιτζάζ, μερακλώνει με 9άρια και εξεγείρεται με ηπειρώτικο συρτό. Το βίωμα άλλαξε κατεύθυνση και εμείς το απολαμβάνουμε!

● Πού νιώθετε ότι «πειράζετε» την παράδοση και πού την κρατάτε ανέγγιχτη;

Αρχικά για εμάς η παράδοση είναι ζωντανή, είναι μια εν τη γενέσει βιωματική γνώση και δημιουργική διαδικασία. Παλαιότερα οι άνθρωποι στην ύπαιθρο μάθαιναν όργανα από γενιά σε γενιά, κάνοντας στίχους τις ζωές τους και χόρευαν σε κύκλο τα ίδια βήματα πάνω στον ρυθμό. Εμείς μάθαμε να παίζουμε αυτά τα όργανα, να τραγουδάμε τα τραγούδια και να χορεύουμε τους χορούς. Αυτά κρατάμε, όπως κρατάμε και την αίσθηση του χωριού και της κοινότητας. Αφήνουμε πίσω τη στενομυαλιά, τον έμφυλο ρατσισμό και τα περιστατικά μάγκικης αυτοδικίας. Πειράζουμε δηλαδή την ηθική υπόσταση όσων βιώνουμε. Επίσης φέρνουμε στον ήχο τα ακούσματά μας: το «Μαργούδι» συνδυάζεται με μια αφροβραζιλιάνικη μελωδία και το «Σ’ αγαπώ γιατί είσαι ωραία» μπορεί να έχει για intro ένα ψυχεδελικό πέρασμα από τα 70’s! Επίσης προσθέτουμε τη δική μας πινελιά στη σύγχρονη παραδοσιακή μουσική με δικές μας συνθέσεις κι έτσι συνεχίζει να ζει κι όχι απλά να αναπαράγεται.

● Πώς ενώ η επικοινωνία στον δημόσιο χώρο υποχωρεί όλο και περισσότερο, αντιτάσσετε όρους γιορτής και γλεντιού και επικοινωνίας;

Ζούμε κοινωνικά σε πολύ περίεργη εποχή. Κινηματικά υπάρχει ματαίωση, υπαρξιακά μεγάλη δυσκολία για συνύπαρξη. Ολες οι πλατφόρμες που χρησιμοποιούμε για να μας κρατάνε κοντά τελικά μας απομακρύνουν, ζούμε σε μια εποχή ατομικισμού. Πού συναντιόμαστε; Στο γλέντι, στην ανεμελιά του, στον χορό και στη μουσική. Σίγουρα δεν είναι η στιγμή που θα αναλύσουμε την καθημερινότητά μας, όμως είναι μια συνθήκη που μας ενώνει αυθόρμητα και ασυναίσθητα βαθιά. Οι στιγμές δηλαδή κατά τις οποίες οι άνθρωποι συναντιούνται σε κάποια μορφή ενοποιητικής δραστηριότητας που προκαλεί ενθουσιασμό και είναι η ρίζα αυτού που κρατάει τις ομάδες ενωμένες. Ενωμένες για να μπορούν να κάτσουν να επεξεργαστούν τα «σοβαρά» και ίσως πιο «τεχνικά». Εμείς ζούμε τέτοιες στιγμές ως μπάντα δρόμου αλλά και ως μέλη κοινοτήτων και εγχειρημάτων στην Αθήνα.

ΤΑ ΜΕΛΗ:

Αλκμήνη Πέτρου Χατζηπαναγιώτου-χορός, φωνητικά, ντέφι, Βαΐτσης Χαρακοπίδης-γκάιντα, φωνητικά, Ακριβός Ζερβός-σαξόφωνο, φωνητικά, Αλέξανδρος Σακαλής-τρομπέτα, φωνητικά, Κωνσταντίνος Κόκκινος-κλαρίνο, τσουμπούς, φωνή, Δημήτρης Πάππας-ούτι, φωνή, Αγγελος Αγγέλου-λαουτοκίθαρο, φωνή, Σάκης Πολύζος-κοντραμπάσο, φωνητικά, Τάσος Ροδοβίτης-νταούλι, φωνητικά, Παναγιώτης Κοροναίος-νταραμπούκα, Βασίλης Γιαννούσης-ηλεκτρική κιθάρα, φωνητικά, Γιώργος Αναγνωστόπουλος-ρεκ

BANDA ENTOPICA

«Πάρτε μαζί σας νερό»!

● Ποιο είναι το πιο απρόβλεπτο πράγμα που σας έχει συμβεί σε live;

Το πιο απρόβλεπτο πράγμα είμαστε εμείς οι ίδιοι! Το πού, πώς, πότε και το γιατί έχει γίνει όλο αυτό όπως έχει γίνει!

● Αν κάποιος σας έβλεπε πρώτη φορά live, τι θα θέλατε να πάρει μαζί του φεύγοντας;

Ανυπομονησία για το επόμενο live. Νερό γιατί θα έχει στεγνώσει από τον χορό!

ΤΑ ΜΕΛΗ:

Φίλιππος Φασούλας-κλαρίνο, φωνή, Τάσος Γκέντζης-σαξόφωνο, Ράφος Γκέντζης-ακορντεόν, Μπίλης Μαλεγκάνος-κρουστά

ΚΙΝΤΕΡΙΑ

«Νταλκαδιάζουμε με αυτή τη μουσική, ρε παιδί μου»

● Πώς στραφήκατε στην παράδοση; Λόγω βιωμάτων, προτιμήσεων ή γιατί;

Καταρχάς, μας αρέσει να ακούμε στην καθημερινότητά μας το είδος της μουσικής που παίζουμε. Η μουσική αυτή μας κινεί και μας πάει βαθιά μέσα μας. Μιλάει άμεσα, λιτά και δυνατά για έννοιες τόσο μεγάλες, όπως ο έρωτας, η αγάπη, ο θάνατος, ο αποχωρισμός, η ξενιτιά. Η αλήθεια είναι ότι δεν μας αρέσει να οριοθετούμε τη μουσική με έννοιες όπως παραδοσιακή, λαϊκή, δημοτική κ.λπ. Υπάρχουν τραγούδια του Μάρκου, του Τσιτσάνη, του Ρασούλη και άλλων συνθετών που άνετα θα μπορούσαν να θεωρηθούν παραδοσιακά. Με λίγα λόγια, νταλκαδιάζουμε με αυτή τη μουσική, ρε παιδί μου, αυτή είναι η αλήθεια!

● Πώς θα περιγράφατε τον ήχο σας σε κάποιον που δεν έχει ακούσει ποτέ παραδοσιακή μουσική;

Είναι αρκετά δύσκολο να περιγράψουμε τον ήχο μας σε κάποιον που δεν έχει ακούσει παραδοσιακή μουσική. Είναι τέτοια η πληθώρα των ρυθμών και των μελωδιών αλλά και των στίχων, που τα συναισθήματα εναλλάσσονται διαρκώς! Οπως κάθε παραδοσιακή μουσική, έτσι και αυτή είναι συνδεδεμένη με τους ανθρώπους και τον τόπο που τους περιβάλλει. Ετσι, αν κοιτάξεις τα βουνά της Ηπείρου και ακούσεις τους ήχους των ποταμών και των δέντρων, θα μπορέσεις κάτι να καταλάβεις. Αντίστοιχα, όταν βρεθείς πάνω σε καΐκι σε ένα κυκλαδίτικο νησί, δεις τους λευκούς οικισμούς και αφεθείς στον αέναο κυματισμό του πελάγου, πάλι θα ξέρεις ποιοι είναι οι ήχοι που θα μπορούσαν να έχουν γεννηθεί σε ένα τέτοιο μέρος. Αυτούς τους ήχους, λοιπόν, προσπαθούμε να μεταφέρουμε με τη σειρά μας στην καρδιά της πόλης.

● Πώς ενώ η αστικοποίηση είναι δεδομένη κρατάτε στην καρδιά της πόλης την ψυχή αυτής της μουσικής – και όχι μια ακαδημαϊκή προσέγγιση;

Η μουσική αυτή έχει φτιαχτεί για να περιγράφει δυνατά το συναίσθημα με τον πιο απλό τρόπο. Είναι τέτοια η δύναμή της που δεν μπορεί να αποτελεί απλά «εκθεσιακό στοιχείο». Μέσα στην πόλη, δεν είμαστε μόνο οι «οργανοπαίκτες» που κρατάμε ζωντανή τη μουσική αυτή, αλλά και όλος ο κόσμος που απολαμβάνει να ακούει και να χορεύει αυτά τα τραγούδια. Ολο και περισσότεροι άνθρωποι ακούν τη συγκεκριμένη μουσική, συμμετέχουν σε γλέντια σε μια προσπάθεια να ξεφύγουν από την καθημερινότητά τους ή και να τα ενσωματώσουν σε αυτήν.

ΤΑ ΜΕΛΗ:

Μυρσίνη Ποντικοπούλου Βενιέρη-βιολί, Βαγγέλης Παππάς-κλαρίνο, Γιώργος Χριστοδούλου-λαούτο, φωνή, Ανδρέας Δρακόπουλος-κρουστά

ΛΑΣΚΑ

«Η παραδοσιακή μουσική είναι μια ζωντανή γλώσσα επικοινωνίας»

● Πώς απενοχοποιήσατε τη σχέση σας με την παράδοση χωρίς να την αντιμετωπίζετε αυστηρά, «μουσειακά»;

Δεν θα το λέγαμε ακριβώς «απενοχοποίηση», γιατί ποτέ δεν προσεγγίσαμε την παράδοση ως κάτι μουσειακό, ξεπερασμένο ή αυστηρά συντηρητικό. Ο καθένας από εμάς έχει στοιχεία εθίμων και παραδόσεων από τους τόπους όπου κατάγεται και μεγάλωσε. Η σχέση μας, όμως, με αυτά δεν βασίστηκε ποτέ στην ανάγκη να διατηρηθούν κάποια πράγματα επειδή «έτσι πρέπει» ή επειδή «έτσι συνηθίζεται». Αντίθετα, η επαφή μας με την παραδοσιακή μουσική ήταν εξαρχής ζωντανή και οργανική – σαν κάτι που συνεχίζει να εξελίσσεται και να αποκτά νέο νόημα μέσα στο παρόν.

● Τι σημαίνει για εσάς «παραδοσιακή μουσική» σήμερα; Είναι κάτι στατικό ή κάτι που αλλάζει;

Αντιλαμβανόμαστε τη μουσική εν γένει ως κάτι δυναμικό το οποίο με τα χρόνια εξελίσσεται και αποκτά χαρακτηριστικά της εκάστοτε εποχής. Το ίδιο ισχύει και στην παραδοσιακή μουσική, όπου συναντάμε σκοπούς να παίζονται με διαφορετικό τρόπο (στίχους, ρυθμούς, ύφος) και με διαφορετικά όργανα, από περιοχή σε περιοχή και από εποχή σε εποχή. Στα σύγχρονα αστικά κέντρα, η ταχύτητα της πληροφορίας είναι μεγάλη και οι προσλαμβάνουσες ετερόκλητες, επομένως η εξέλιξη της μουσικής είναι εμφανέστατα πιο έντονη. Για εμάς η «παραδοσιακή μουσική» είναι ένας τρόπος και ένας τόπος έκφρασης. Ενα πεδίο στο οποίο μπορούμε να εκφραστούμε, παίρνοντας την ήδη υπάρχουσα πληροφορία και συνδυάζοντάς τη με ηχοτοπία και επιρροές της δικής μας ζωής, της δικής μας εποχής. Θα λέγαμε λοιπόν πως είναι μια ζωντανή γλώσσα έκφρασης και επικοινωνίας.

ΤΑ ΜΕΛΗ:

Ελενα Αβραμιώτη-βιολί, φωνή, Κώστας Ζευκιλής-ηλ. κιθάρα, φωνή, Χρήστος Αναστασιάδης-κλαρίνο, γκάιντα, φωνή, Ηρακλής Τσοπελάκης-κρουστά

Περί μισαλλοδοξίας και στενομυαλιάς

● Το περιστατικό στη Φλώρινα άφησε τη μικρονοϊκή πολιτική να εισβάλει στην τέχνη. Σας έκανε να συνειδητοποιήσετε και πράγματα που δεν είχατε κατά νου;

SOURLOULOU BAND: Η λογοκρισία στην τέχνη είναι δυστυχώς ακόμα μια πραγματικότητα. Γνωρίζουμε την κατάσταση στην επικράτεια της Μακεδονίας και στη βόρεια Ελλάδα με την εργαλειοποίηση της τοπικής πολιτισμικής κληρονομιάς ως εθνικοπατριωτικό παράσημο. Αλλά ίσως ως αθηναϊκή μπάντα αγνοούσαμε το μέγεθος της κατάστασης. Η ιστορία αυτή κατέδειξε την προβληματική αυτής της σκέψης και την ανέδειξε πανελλαδικά. Η κατακραυγή είναι ένα πρώτο βήμα κι εμείς ως μουσικοί στηρίζουμε τους φίλους και συναδέλφους μας και την αγάπη τους για τη μουσική.

BANDA ENTOPICA: Δυστυχώς σκοτάδια υπάρχουν παντού! Εμείς προσπαθούμε να φέρουμε το φως για να διακρίνουμε και τις γέφυρες και να ταξιδέψουμε!

ΚΙΝΤΕΡΙΑ: Αν έρθεις σε ένα από τα live μιας μπάντας που παίζει ελληνικά παραδοσιακά κομμάτια σήμερα, θα ακούσεις μια τεράστια ποικιλία διαφορετικών κομματιών. Το ύφος, η σύνθεση των οργάνων, οι ρυθμοί, ο χορός, οι στίχοι, η γλώσσα – όλα διαφέρουν τόσο πολύ μεταξύ τους ανά περιοχή δημιουργώντας ένα τόσο πλούσιο πολιτιστικό μωσαϊκό. Αυτός, λοιπόν, ο μεγάλος πολιτισμικός πλούτος είναι αποτέλεσμα του συγκερασμού διαφορετικών παραδόσεων και ιστοριών, διαφορετικών λαών και ανθρώπων που έζησαν και ζουν στον ελληνικό χώρο. Χωρίς αυτούς, δεν θα είχαμε στα χέρια μας όλη αυτή την ομορφιά που κρύβει η παράδοση, ακριβώς επειδή υπάρχει η διαφορετικότητα. Το περιστατικό, δυστυχώς, δεν είναι κάτι το οποίο μας ξάφνιασε ή δεν θα το περιμέναμε. Πολλές φορές έχουμε αναρωτηθεί, σε έναν τόπο με τόσες μουσικές και χορούς που ενώνουν τους ανθρώπους σε έναν κύκλο, μια αγκαλιά, πώς γίνεται να συνυπάρχει τόσο έντονα κάτι μισαλλόδοξο και σκοτεινό. Μπορείς να πιάσεις τον αέρα; Μπορείς να δαμάσεις το κύμα; Οταν τα μάτια γεμίζουν, όταν η ψυχή φτερουγίζει, όταν η καρδιά βαράει σαν νταούλι, όλα τα άλλα μοιάζουν φαιδρά!

ΛΑΣΚΑ: Θεωρούμε ότι η πολιτική υπάρχει ούτως ή άλλως στην τέχνη. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η τοπική εξουσία, σε εκδήλωση που η ίδια είχε διοργανώσει, προσπάθησε να επιβληθεί στους καλλιτέχνες. Για να είμαστε ειλικρινείς, δεν πέσαμε απ’ τα σύννεφα με τη συγκεκριμένη ενέργεια. Θεωρούμε προβληματικές τέτοιες νοοτροπίες οι οποίες θέλουν την παράδοση «καθαρή» από ξένα στοιχεία γιατί η ίδια η παραδοσιακή μουσική αποτελεί μια ώσμωση διάφορων λαών και εθίμων.