Από το DVD του κομιστή στην… τοξικότητα των τανκς

Η πρόσφατη τοποθέτηση του Γιάννη Ανδριανού, ότι η «τοξικότητα» οδήγησε στη χούντα, δεν ήταν απλώς μια άστοχη φράση. Ηταν μια χαρακτηριστική απόπειρα υπεραπλούστευσης: η μεταφορά ενός σύνθετου ιστορικού γεγονότος -της δικτατορίας του 1967- σε ένα γενικό και βολικό σχήμα. Μια εκδοχή που θυμίζει την παλιά, αμφιλεγόμενη άποψη ότι η πολιτική αστάθεια της δεκαετίας του ’60 «έφερε» τη χούντα. Μόνο που εδώ η αστάθεια βαφτίζεται «τοξικότητα» και η Ιστορία γίνεται ακόμη πιο επίπεδη.

Το ενδιαφέρον, όμως, δεν βρίσκεται μόνο στη φράση, αλλά και στη διαδρομή του ίδιου του προσώπου.

Ο Γιάννης Ανδριανός ανήκει σε εκείνη την κατηγορία πολιτικών που δεν έκαναν καριέρα μέσα από συγκρούσεις, αλλά μέσα από τη διαχείριση. Δημοσιογράφος στην αφετηρία, πέρασε στο επιτελείο της Νέας Δημοκρατίας και στη συνέχεια στο μέγαρο Μαξίμου, επί πρωθυπουργίας Κώστα Καραμανλή, ως διευθυντής του γραφείου Τύπου. Εκεί διαμόρφωσε το βασικό του πολιτικό στίγμα: χαμηλοί τόνοι, προσεκτικές κινήσεις, αποφυγή υπερβολών.

Η στιγμή που τον έφερε στο προσκήνιο ήταν η υπόθεση Ζαχόπουλου – ένα από τα πιο φορτισμένα πολιτικά και μιντιακά επεισόδια της περιόδου 2007-2008, που χαρακτηρίστηκε και ως «ροζ» σκάνδαλο λόγω του περιεχομένου του υλικού. Ο Χρήστος Ζαχόπουλος, γενικός γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού, βρέθηκε στο επίκεντρο όταν αποκαλύφθηκε ότι υπήρχε βιντεοσκοπημένο προσωπικό υλικό το οποίο φέρεται να χρησιμοποιούνταν για εκβιασμό.

Η υπόθεση πήρε δραματική τροπή τον Δεκέμβριο του 2007, όταν ο Ζαχόπουλος αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει πέφτοντας από τον τέταρτο όροφο της κατοικίας του. Η εικόνα αυτή -ενός κορυφαίου κυβερνητικού στελέχους να δίνει μάχη για τη ζωή του- λειτούργησε ως καταλύτης. Τα μέσα ενημέρωσης κατακλύστηκαν από αποκαλύψεις, διαρροές και εικασίες, ενώ η πολιτική αντιπαράθεση οξύνθηκε.

Σε αυτό το ήδη εκρηκτικό σκηνικό εμφανίστηκε το περιβόητο DVD. Το υλικό είχε περάσει σε δημοσιογραφικούς κύκλους και, σύμφωνα με όσα κατατέθηκαν τότε, ο δημοσιογράφος Θέμος Αναστασιάδης ήταν εκείνος που το παρέδωσε στο μέγαρο Μαξίμου – ο αποκαλούμενος «κομιστής».

Ο Γιάννης Ανδριανός ήταν ο παραλήπτης του υλικού. Το παρέλαβε σε συνάντηση και το μετέφερε στο πρωθυπουργικό περιβάλλον, στο πλαίσιο των καθηκόντων του. Στην κατάθεσή του στη Δικαιοσύνη περιέγραψε τη διαδρομή του DVD, επισημαίνοντας ότι δεν γνώριζε την προέλευση ή το πλήρες περιεχόμενό του και ότι δεν του ζητήθηκε κάποιο αντάλλαγμα. Το υλικό διαβιβάστηκε αρμοδίως και αποτέλεσε αντικείμενο δικαστικής διερεύνησης.

Ο ρόλος του, όπως προέκυψε, ήταν λειτουργικός. Δεν εμφανίστηκε ως πρωταγωνιστής της υπόθεσης, αλλά ως κρίκος στην αλυσίδα διακίνησης ενός ευαίσθητου υλικού σε μια περίοδο έντονης πολιτικής πίεσης.

Η υπόθεση εκείνη άφησε αποτύπωμα. Για ένα διάστημα, η δημόσια παρουσία του περιορίστηκε, χωρίς θόρυβο και χωρίς έντονες αντιπαραθέσεις.

Η επιστροφή ήρθε με την εκλογή του ως βουλευτή Αργολίδας το 2009. Από τότε, διατηρεί σταθερή κοινοβουλευτική παρουσία και έχει αναλάβει κυβερνητικά καθήκοντα, όπως αυτά του υφυπουργού Αθλητισμού και, πιο πρόσφατα, του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης.

Ωστόσο, το διαχειριστικό του ύφος δοκιμάστηκε σε συνθήκες πραγματικής έντασης. Χαρακτηριστικό είναι το επεισόδιο σε αγροτική κινητοποίηση το 2025, όταν, ως υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, βρέθηκε αντιμέτωπος με έντονες αντιδράσεις παραγωγών για ζητήματα επιδοτήσεων και διοικητικών εκκρεμοτήτων. Το κλίμα έγινε ιδιαίτερα φορτισμένο και η παρουσία του προκάλεσε αντιδράσεις, αναδεικνύοντας τα όρια μιας πολιτικής που στηρίζεται κυρίως στη διαχείριση.

Και κάπου εδώ επιστρέφουμε στη φράση για την «τοξικότητα». Η δήλωση αυτή δεν αποκαλύπτει κάποιο ιδιαίτερο προσωπικό ύφος. Αποκαλύπτει μάλλον την προσπάθεια ενός κυβερνητικού στελέχους να υπηρετήσει -κάπως άτσαλα- το κυρίαρχο αφήγημα της περιόδου: ότι το βασικό πρόβλημα της δημόσιας ζωής είναι η «τοξικότητα». Ο Ανδριανός δεν επινόησε τη λέξη. Την παρέλαβε ως έτοιμο σχήμα και επιχείρησε να την επεκτείνει μέχρι το 1967.

Εκεί ακριβώς έγινε η ζημιά. Γιατί άλλο να περιγράφεις την ένταση του σημερινού δημόσιου λόγου και άλλο να υπονοείς ότι τα τανκς βγήκαν στους δρόμους ως παρενέργεια κακού πολιτικού κλίματος. Η υπεράσπιση του αφηγήματος κατέληξε σε ιστορική γκάφα.

Και έτσι, η διαδρομή αποκτά μια ιδιότυπη συνοχή. Από τον άνθρωπο που παρέλαβε ένα ευαίσθητο DVD, σε μια από τις πιο φορτισμένες υποθέσεις της μεταπολίτευσης, στον πολιτικό που επιχειρεί να περιγράψει μια δικτατορία με έναν όρο της επικαιρότητας. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η έμφαση βρίσκεται στη διαχείριση. Μόνο που η Ιστορία -σε αντίθεση με ένα DVD- δεν μεταφέρεται απλώς. Χρειάζεται και να λέγεται σωστά.

Γιατί τον επιλέξαμε

Η περίπτωση Ανδριανού είναι ενδιαφέρουσα γιατί η ανιστόρητη αναφορά στην «τοξικότητα» ως αιτία της χούντας δείχνει πώς η ανάγκη υπεράσπισης ενός αφηγήματος μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες απλοποιήσεις.